Creatief schrijven met structuur

Hoe kun je creatief schrijven en tegelijk een persoonlijk, authentiek verhaal vertellen? Het creatieve aan schrijven is toch dat het een zelfsturende bezigheid is? Hoe zakelijk je tekst ook is, het vergt toch een creatief proces. Het is ook best moeilijk: alles uit je hoofd op papier zetten in correcte, goedlopende zinnen.

leestijd: 7 minuten

creatief schrijven

Maak je hoofd en je blikveld leeg

Je kunt je sowieso niet concentreren als je nog duizend dingen te doen hebt, al je notificaties op je beeldscherm staan te knipperen en mensen voortdurend binnenvallen met vragen. Onderzoek van Veldhoen + Company toont aan dat niemand dat kan. Zelfs op saai repeterend werk kun je je niet concentreren, laat staan op creatief schrijven.

Ruim je bureau op en je hoofd leeg met een korte meditatie of wandeling, liefst in de natuur. Muziek kan inspireren of verstoren, dat is persoonlijk. Als je gevoelig bent voor geluid bestaan er koptelefoons met anti-geluid of noise cancelling. Vestdijk zette de stofzuiger aan: liever ruis dan verstorende geluiden. Maar werk je het liefst in een hipsterbar met barista, de stiltecoupé van de trein, de bibliotheek of je tuinhuis, ga daar dan zitten.

Pak pen en papier

Verder helpt het niet als je jezelf op de vingers kijkt. Of als er een strenge schoolmeester over je schouder meekijkt naar taalfouten. Die rode kringels die de computer eronder plaatst zijn ook superirritant. Dus zet die spellingscontrole uit en liefst meteen alle beeldschermen om je heen. Pak pen en papier. Gedachtes komen van je hoofd bovendien gemakkelijker via je pen eruit dan via een toetsenbord.

Blokkeer je al bij het idee van schrijven? Spreek het in en schrijf dat uit. Sommige mensen spreken graag iets in tijdens een wandeling. Beter nog: laat je interviewen.

Begin

Een writersblock is niets anders dan uitstelgedrag. Niets jaagt die grote, witte, lege pagina sneller weg dan je eerste woorden. Begin dus gewoon. Creatief schrijven is niet anders dan hard werken. Ga niet wachten op inspiratie, want die komt alleen als je werkt. Niet als je het schrijven uitstelt. ‘Inspiration does exist, but it has to find you working’ schijnt Picasso gezegd te hebben.

Wel bestaat er zoiets als een creativiteitspiek, gewoonlijk een uur na het ontbijt.

Begin niet met de titel of de eerste briljante zin, maar zet alleen het onderwerp of de klantvraag boven aan je blaadje. Briljante zinnen komen wel als je bezig bent. Begin gewoon met je verhaal. Desnoods met een inleiding als je dat helpt – die kun je altijd nog schrappen.

Creatief schrijven eerst

Dus schakel alles uit, behalve je vrije gedachtes en begin met schrijven, bijvoorbeeld met free writing. Dat komt erop neer dat je de wekker zet en tien minuten gaat schrijven. Blijf schrijven, ook als je niets weet. Herhaal dan het belangrijkste woord of onderwerp: liefst een klantvraag. Of stel jezelf al schrijvend vragen over het onderwerp. Bedenk: er bestaan geen domme vragen en jij weet altijd veel meer dan je doelgroep, want jij bent de expert.

Als je maar blijft schrijven. Streep niets door, haal je hand niet van het papier en denk niet na. Na tien minuten mag je je handen even losschudden, maar daarna ga je verder. De pomodorie-techniek stelt dat je 25 minuten achter elkaar werkt en dan 5 minuten pauze neemt.

Schrijf al je invallen op, noteer alle zijwegen die misschien ook best interessant zijn en ook alles wat je nog moet uitzoeken – maar ga het niet opzoeken en al helemaal niet googelen.

Na creatief schrijven volgt structuur

Daarna breng je daar structuur in aan. Schrijf de tekst over van het papier op je computer. Een tekstverwerker schrijft vaak prettiger dan meteen op je website werken. Die spellingchecker kan nog wel even uit blijven staan.

Zet de zijwegen en invallen in een apart document, knip het op in alinea’s en geef die alinea’s inhoudelijke koppen. Deel de alinea’s in naar de onderdelen van Arie. Zet er dus bij of het gaat over het benoemen van je doelgroep, de ambitie van je doelgroep, het probleem, de urgentie, de oplossing van je doelgroep, jouw oplossing of het resultaat. Plaats de urgentie bovenaan en maak er vervolgens een logische volgorde van.

Routine is ook een vorm van structuur. Programmeer jezelf om elke week op dezelfde tijd te schrijven, weer of geen weer. Of sluit jezelf eens per jaar een week op in een villa in Italië om voor een heel jaar blogs te schrijven.

Zijwegen

Een blogartikel moet je beperken tot één onderwerp. Een onderwerp dat zo klein is, dat je het onmogelijk verder kunt opdelen. Dus geen element, geen molecuul, geen atoom, geen elektron, maar een quark. Of nog kleiner.

Dan ontdek je bij het structureren vaak dat je je toch niet aan één onderwerp hebt gehouden. Dat is geweldig! Knip alle relevante tekst die niet bij dat ene onderwerp hoort en zet ze in een document om later uit te werken. Zo groeit vanzelf het aantal onderwerpen waar je over kunt schrijven.

Inleiding en titel het laatst

Pas als je weet waar het verhaal over gaat, schrijf je de inleiding en de titel. Zorg dat de belangrijkste woorden (de zoekwoorden, als je gevonden wilt worden in Google) daarin voorkomen. Het gebeurt mij vaak dat ik begin te schrijven over het ene onderwerp, maar later ontdek dat het over een ander onderwerp gaat.

Of eindig juist met creatief schrijven

De andere mogelijkheid is dat je eerst een structuur neerzet en die vervolgens gaat invullen. Met structuur kun je creativiteit ook afdwingen.

Jaarplanning

Plan je onderwerpen voor een heel jaar vooruit. Houd daarbij rekening met en productreleases van je eigen bedrijf en met belangrijke data voor je doelgroep zoals Koningsdag, het WK en de dag van de aardappel.

Schrijf vooruit, zodat je niet op het laatste moment moet presteren. Ik geloof niet in presteren onder druk. Maar: ken de regels en overtreed ze; als het voor jou wel werkt moet je het beslist elke week op het laatste moment laten aankomen. Ik post mijn blogs altijd op dinsdagochtend om 6 uur. Dat wordt dus om 5 uur opstaan. Mij niet gezien.

Structuur per artikel

Je vakwerk zet je vooraf op, uiteraard met hulp van Arie. Je bepaalt waar je over gaat schrijven, wat je ermee wilt bereiken bij de lezer en met welk product of welke deskundigheid van jou het een relatie heeft. Idealiter ga je met een concrete vraag slapen, pen en papier naast je bed. De volgende ochtend begin je meteen met schrijven, zonder dat je bent opgestaan. Liefst schrijf ik nog liggend, op mijn zij.

Als Arie nog niet voldoende structuur biedt, kun je per alinea drie kernwoorden of power words opschrijven en vervolgens daar zinnen mee maken.

The dog in the park

Een klant van me omschreef zijn werkwijze met een prachtige metafoor, die ik jullie niet wil onthouden: “Bepaal vooraf je onderwerp en waar je naartoe schrijft, dan ga je niet te ver buiten de perken als je los gaat. Bepaal eerst het park en laat dan de hond van je verbeelding los. Je wilt wel dat hij aan het eind van je wandeling weer met jou mee naar huis gaat.”

The morning after

De volgende ochtend kijk je weer met een frisse blik naar je tekst en dan kan het altijd nog scherper. Daarom leg je je creatieve, gestructureerde tekst een nachtje in de marinade. Langere teksten moeten langer marineren. Lees het daarna hardop. Echt doen, want dan hoor je of de zinnen lekker lopen, of je een woord te vaak gebruikt en of de melodie van de tekst mooi is. Geloof me, dat maakt uit.

Print het uit en lees het met een rode pen in de aanslag nog eens woord voor woord door: draagt elk woord bij aan je boodschap? Staat elk woord juist gespeld? Klopt elke zin? Printen natuurlijk tweezijdig, maar doe het wel, want anders zie je gemakkelijk dingen over het hoofd. Een ander lettertype dan anders maakt je extra alert.

Is Nederlands niet je moedertaal, of vind je het gewoon lastig, laat dan een ander dit doen. Liefst iemand die goed is in online teksten, want literatuur, rapporten en kranten vergen een heel andere stijl.

Pas als allerlaatste haal je de spellingchecker eroverheen. Als spelling niet je fort is, geef dan extra aandacht aan d’s en t’s en woorden die je aaneen hoort te schrijven.

Zoek hulp

Vind een schrijfmaat en ga samen schrijven. Of met de hele afdeling, je netwerk of iemand uit je bedrijfsverzamelgebouw.

Of organiseer een blogcafé: laat iemand een inleiding geven met een paar tips, doe een rondje over onderwerpen en help elkaar en maak dan ieder een opzet. Laat die lezen door je buurman. Vul het verder in en je zult zien dat je toch inspiratie kunt afdwingen.

Deel deze pagina

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.